Kutsal Kitap’ta Şabat Nedir?

Kutsal dinlenmeye davet

Kutsal Yazılar’n başlangıç anlatısında yer alan düzenli ve ahenkli bir dinlenme zamanıdır. Tanrı insanlık O’ndan uzaklaşmadan ve İsrail ulusuyla bir antlaşma yapmadan önce, yedinci günde dinlenmek üzere bir düzen oluşturmuştur… Bu yedinci güne Şabat denir. Peki, günümüzde Tanrı’nın halkı için Şabat’ı yerine
getirmek ne anlama gelir? Hristiyanların Şabat’ı yerine getirmeleri gerekir mi? Eğer evet ise, nasıl? Kutsal Kitap’taki farklı kumaşları birbirine karıştırmak veya kirli sayılan hayvanları yemek gibi diğer bazı yasalara uymak zorunda değilsek, neden “Şabat’ı anımsa” buyruğunu yerine getirelim?

Kutsal Kitap’ta Şabat Tanımlaması

Bu soruya cevap vermeden önce, kısaca Eski Antlaşma’da Şabat dinlenmesi fikrine bir göz atalım. Kutsal Kitap’ta dinlenme için iki temel kelime vardır. İlki Shabbat’tır ve Türkçe’ye “Şabat” olarak çevrilir. Peki shabbat nedir? Bu kelime tam anlamıyla çalışmayı bırakmak demektir. Mesainiz bittikten sonra işten
çıktığınız saatlik düzene bağlı bir çalışma şekli düşünün. İş bitmiştir ve siz mesaiye tekrar başlayana kadar iş yoktur.
Eski Antlaşma’da dinlenme için kullanılan bir diğer İbranice kelime ise nuakh’tır. Bu ise “bulunmak” veya “yerleşmek” anlamına gelir. Bu bir işten mesai bittikten sonra çıkmak gibi değildir. Bu tarz bir dinlenme, sevdiğiniz biriyle bir ateşin başında oturmak veya tatil için gittiğiniz anneannenizin evinde bavulunuzu yerleştirmek gibidir. Tanrı Kutsal Yazılarda shabbat ve nuakh fikrini hemen hemen aynı zamanda verir. Yaratılış anlatısında, Tanrı dünyayı yaratmak için altı gün çalışır ve yedinci gün dinlenir (Yaratılış 2:2-3). Altı gün boyunca kaosa düzen getirdikten sonra, yaptıklarından shabbat etmek için dinlenir. Sadece birkaç ayet sonra, Tanrı’nın insanları yarattığını ve onları hemen kendisiyle birlikte bahçede “dinlendirdiğini” veya “yerleştirdiğini” (nuakh) okuruz (Yaratılış 2:15). Edebi yapısı shabbat ve nuakh kavramları arasında bir bağlantı oluşturur; bu iki kavram birbirleriyle bağlantılıdır. Tanrı yaptıklarından sonra dinlenerek (shabbat) bir örnek oluşturur ve sonra da halkıyla bulunur (nuakh).
Yaratılış’ın bu açılış bölümleri, dinlenmenin Tanrı için olan önemini vurgular. Peki ama bu kavramlar Kutsal Kitap’ın tüm anlatısında nasıl gelişir?

İbrani Kutsal Yazılarında Şabat Dinlenmesi

Okumaya devam ettikçe, İsrail ulusunun defalarca Tanrı’nın dinlenme tasarısını reddettiğini görürüz (Hezekiel 20:12-13). Putlara tapınırlar, O’nun buyruklarını göz ardı ederler ve hemen hemen her şekilde isyan ederler. Tüm bunlara rağmen Tanrı, Buluşma Çadırı’ndaki ve daha sonra tapınaktaki kurban sistemi aracılığıyla varlığını onlarla birlikte bulundurmanın (nuakh) bir yolunu bulur (Çıkış 40:3-34). Tapınak, Tanrı’nın ve insanların birlikte dinlendikleri yer olan Aden bahçesinden esinlenilmiştir. Tanrı’nın Şabat davetinin merkezinde her zaman ilişkisel güven yer almıştır, ancak İsrail bunu kabul etmekte zorlanmıştır. Eski Antlaşma’yı okumayı bitirdiğimizde, hepimiz şunu merak ediyoruz: Acaba Şabat dinlenmesi Tanrı’nın istediği şekilde yerine getirilecek mi? Devam edelim ve öğrenelim.

İsa Şabat Gününü Nasıl Kutsal Tuttu?

Dünyada Tanrı’nın varlığını en net gördüğümüz yer İsa’nın hayatıdır. İsa, halkı arasında yaşamaya gelmiş olan Tanrı’dır. İsa’nın Şabat günü ve Tanrı’nın insanlık için amaçladığı gerçek dinlenme hakkında söyleyecek çok şeyi vardı.
Matta kitabı, İsa’nın İsrail’in dini önderleri ve öğretmenleriyle karşı karşıya geldiği bir sürü bağlantılı anlatı içerir. Bir Şabat günü, önderler İsa’nın öğrencilerinin bir tarladan geçerken mısır toplamalarına karşı çıktılar (Matta 12:1-2). Ayrıca İsa’nın bir adamın sakat elini iyileştirmesine de (Matta 12:9-14) itiraz ederek, İsa’nın İbranice Kutsal Yazılar’da bulunan Şabat’ı kutsal tutma buyruğunu (Çıkış 20:5) görmezden geldiğini söylediler.
İsa, Şabat’ın gerçek tanımını netleştiren, vaat edilen Mesih olarak rolünü ortaya koyan ve tanrısallığına işaret eden bir argümanla karşılık verir (Matta 12:3-8). İsa Şabat’ın özünü; Tanrı’nın asıl buyruğunun neye işaret ettiğini anlamıştı. İsa’nın ne demek istediğini anlamak için, Matta’nın bu anlatıları nasıl bir bağlama yerleştirdiğine bakmalıyız.

Yeni Antlaşma’da Şabat

Matta, İsa’nın dinlenmeyle ilgili sözlerini aktardıktan hemen sonra Şabat ile ilgili olan bu tartışmaları kaydeder. “Ey bütün yorgunlar ve yükü ağır olanlar! Bana gelin, ben size rahat veririm. Boyunduruğumu yüklenin, benden öğrenin. Çünkü ben yumuşak huylu, alçakgönüllüyüm. Böylece canlarınız rahata kavuşur.” Şabat’la ilgili bir bölümden hemen önce tüm bu dinlenme konuşmaları nın yer alması bir hata değildir. İnsanlar Şabat Günü’nü yerine getirmenin ağır yükü altında yorgun düşmüşler, yasanın sözlerini yerine getirirken Tanrı’nın bu buyruğun ardındaki amacını gözden kaçırmışlardı.

İsa onlar için Şabat’ın anlamını açıklığa kavuşturmak istemiştir. Halkın sıkı çalışmayı (shabbat) bırakıp dinlenmeye ve Tanrı’yla birlikte olmaya (nuakh), ihtiyacı vardır. İsa vaadin tamamını yerine getirmek için oradadır. O Tanrı’nın sağladığı dinlenmedir ve insanlar O’na gelip Tanrı’nın amaçladığı gerçek yedinci gün dinlenmesini bulabilirler.

İsa insanlara Tanrı’nın Şabat’la ilgili asıl amacını; Tanrı’yla, yaratılışla ve birbirimizle birlikteliği hatırlatır. İsa, Şabat’ın, İsrail peygamberlerinin tüm yaratılışın ahengini merhametle yeniden kurmak için geleceğini vaat ettiği kişiye, kendisine işaret ettiğini öğretir.

İsa’nın takipçileri Şabat’ı yerine getirdiklerinde, bu yenilenme zaten gerçekleşmiş gibi yaşarız. İsa’nın egemenliğini yüceltmek, varlığının mutluluğunu yaşamak ve yaşadığımız dünyaya dinlenmeyi yaymak üzere bir zaman ayırmak için koşuşturmanın ve zorlukların bozuk ritmine ara veririz. Tanrı’nın kendisine gelme ve gerçekten dinlenme davetine güvendiğimizde, O’nun varlığının bulunabileceği yerler haline geliriz.

Çağdaş Hristiyanlar İçin Şabat’ı Yerine Getirmek

Peki bu uygulama çağdaş İsa takipçileri için ne anlama gelir? Her hafta bir kilise ibadetine katılmak, iş emaillerine ara vermek veya toplumunuzda gönüllü olmak anlamına mı gelir? Şabat’ı hangi gün yerine getirdiğiniz önemli mi? Şabat kesinlikle bu faaliyetleri içerebilir, ancak Kutsal Kitap’taki anlatının tamamı Şabat’ı yerine getirebilmek için belirli kurallardan ziyade Şabat’ın amacını öne çıkarmaktadır..

İsa’nın takipçileri olarak, Tanrı bizden İsrail’in yasalarına göre yaşamamızı beklemez. Bununla birlikte, bu yasaların bilgeliği devam etmektedir ve Şabat yasası bugün bizim için zengin bir öneme sahiptir. Şabat, bağlı olduğumuz bir buyruk değil; tadını çıkarmaya davet edildiğimiz bir vaattir.

Şabat dinlenmesi, sonsuza dek Tanrı’nın varlığında kalmak için bir davettir. Tanrı’nın yeryüzündeki egemenliğine dair düzenli ve bilinçli bir güven eylemidir. Nuakh için Şabat gerekir; çalışmayı bıraktığımızda Tanrı’nın huzurunda gerçekten dinlenebiliriz. Bu bilinçli molayı uyguladığımızda, Tanrı’nın bireysel yaşamlarımızda ve toplumlarımızda bulunması için yer açmış oluruz. Ayrıca bunu yaptığımızda, yeni yaratılış anlatısında yer alarak Tanrı’nın bir kez daha yeryüzünde konut kurması için zemin hazırlamış oluruz.